Cukrzyca typu 1 to choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy niszczy komórki beta trzustki produkujące insulinę.
Najczęściej rozwija się w dzieciństwie i młodym wieku dorosłym.
Główne objawy to:
Cukrzyca typu 2 stanowi około 90% wszystkich przypadków.
Rozwija się stopniowo na skutek insulinooporności i zmniejszonej produkcji insuliny.
Główne czynniki ryzyka to:
Cukrzyca ciążowa pojawia się podczas ciąży i może prowadzić do powikłań zarówno u matki, jak i dziecka, w tym makrosomii płodu i trudnego porodu.
Inne typy obejmują cukrzycę MODY (genetycznie uwarunkowaną) oraz cukrzycę wtórną, będącą następstwem innych chorób lub leków.
Diagnoza cukrzycy opiera się na kilku badaniach laboratoryjnych.
Podstawowe testy diagnostyczne to:
Wczesne objawy obejmują:
W przypadkach zaawansowanych mogą wystąpić powikłania dotyczące:
Do lekarza należy zgłosić się przy wystąpieniu charakterystycznych objawów lub w przypadku czynników ryzyka.
Insuliny krótkodziałające działają szybko po podaniu i są stosowane głównie przed posiłkami.
Do tej grupy należą:
Insuliny ultraszybkie rozpoczynają działanie już po 10-15 minutach.
Insuliny długodziałające zapewniają stałe podstawowe stężenie insuliny przez 12-24 godziny.
Najpopularniejsze preparaty to:
Tresiba działa nawet do 42 godzin.
Insuliny mieszane łączą działanie szybkie i przedłużone w jednym preparacie.
Dostępne są:
Metformina stanowi złoty standard w leczeniu cukrzycy typu 2 w Polsce.
Jej mechanizm działania opiera się na:
Lek nie powoduje hipoglikemii i wspomaga redukcję masy ciała.
Standardowe dawkowanie rozpoczyna się od 500-850 mg dziennie, stopniowo zwiększane do maksymalnie 3000 mg na dobę, podzielone na 2-3 dawki.
W polskich aptekach dostępne są następujące preparaty:
Najczęstsze działania niepożądane to:
Przeciwwskazaniem jest niewydolność nerek (eGFR <30 ml/min/1,73m²).
Podczas stosowania zaleca się:
Konieczne jest okresowe monitorowanie funkcji nerek i poziomu witaminy B12.
Najnowsza klasa leków przeciwcukrzycowych działa poprzez blokowanie zwrotnego wchłaniania glukozy w nerkach.
Do tej grupy należą:
Leki te:
Ozempic, Trulicity i Victoza to nowoczesne leki iniekcyjne podawane raz tygodniowo lub dziennie.
Stymulują wydzielanie insuliny zależne od glukozy.
Inhibitory DPP-4, takie jak:
działają podobnie, ale są dostępne w formie doustnej.
Preparaty te cechuje:
Systemy ciągłego monitorowania glukozy (CGM) rewolucjonizują zarządzanie cukrzycą, oferując pacjentom całodobowy wgląd w poziom cukru bez konieczności częstego nakłuwania palców.
FreeStyle Libre wykorzystuje sensor podskórny mierzący glukozę w płynie tkankowym.
Urządzenie zapewnia odczyty przez 14 dni.
Główne zalety:
Ograniczenia obejmują:
Dexcom G6 oferuje zaawansowane funkcje alarmowe, automatycznie powiadamiając o niskim lub wysokim poziomie glukozy.
System można zintegrować z pompami insulinowymi, tworząc zamknięty system podawania insuliny.
Sensor pracuje przez 10 dni i nie wymaga kalibracji.
Umożliwia ciągłe monitorowanie w czasie rzeczywistym z możliwością udostępniania danych opiekunom.
Narodowy Fundusz Zdrowia refunduje systemy CGM dla wybranych grup pacjentów.
Warunki dostępu obejmują:
Ciągłe monitorowanie glukozy przynosi znaczące korzyści zdrowotne i lifestyle'owe.
Pacjenci osiągają:
System umożliwia:
Znacząco poprawia to jakość życia osób z cukrzycą.
